Moraal

Sinds Bas Heine het boek Baricco introduceerde over het verval van beschaving is het een veel besproken onderwerp. Moraal, beschaving en integriteit je zou ze in eenzelfde context kunnen plaatsen. Zie de discussie over het kapitalisme. Volgens Maarten Schinkel in de NRC van 12 augustus, is niet het kapitalisme zelf dat de crises heeft veroorzaakt, maar de moraal onder het kapitalisme, en moeten we weer woekeren met talenten. De moraal of de beschaving die de afgelopen jaren ontbrak was een verondersteld recht op een welvaartsgroei die steeds minder vanzelfsprekend werd. Een laatste poging om de opkomst van het Verre Oosten onder het tapijt te vegen, zonder de schouders er onder te willen zetten en de concurrentie, tot wederzijds voordeel aan te gaan. Bovenwettelijke standaarden proberen de moraal weer enigszins terug te krijgen. Vooral scholing van zowel burgers als boeren wordt gezien als een oplossing die de populariteit van standaarden (voor dierenwelzijn) zou vergroten, aldus recent eigen werk in het Econwelfare project. Dit lijkt een typisch ‘links’ antwoord om de onderkant van de samenleving te interesseren voor standaarden. Ofwel het verheffen van de massa met theoretische scholing. Dan maar vlees consumptie belasten? De vraag is wat de groep met lage inkomens daarvan zou vinden. In Hongarije wordt nu een fat tax ‘hamburgerbelasting’ ingevoerd, alhoewel vooral om extra belasting inkomsten lijkt het. Henk Spaan doet in zijn wekelijkse column in ons lokale krantje, het Bennekoms Nieuwsblad, uit de doeken waarom dat niet werkt naar aanleiding van de rellen in Groot-Brittannië. Als de relschoppers het zelfrespect of integriteit van een loodgieter hadden gehad, waren ze nu niet ingehaald door de Poolse immigranten. Net zoals ‘rechtse maatregelen’ als opklimmen en zelf verantwoording nemen, overigens. Volgens Henk Spaan gaat het om de aanwezigheid van genetisch materiaal. Immers, de jongeren die hielpen bij het opruimen van de rotzooi van de rellen kwamen uit dezelfde milieus als de plunderaars. Dat zegt ook Tony Blair, die stelt dan ook dat er geen structurele oplossing is, maar dit een individuele aanpak vereist. Hierbij zouden sociale media of mond-tot-mond stimuleren dus beter op zijn plaats zijn. Verschillende standaarden zullen daar op aansluiten, dat is ook de conclusie uit het Econwelfare project. En we hoeven niet vies te zijn voor een beetje paternalisme zegt ook de gedragseconoom Dan Ariely, want we zijn niet zo rationeel als we wel denken. En beleidsmakers moeten realiseren dat geld produceren om je uit de problemen te consumeren niet meer de oplossing is, want er valt straks weinig meer te consumeren. En als je spullen koopt, koop dan de duurzaamst mogelijke. Markten moeten daarvoor worden gereguleerd anders zorgt iedereen alleen voor zich zelf, aldus Peter Blom in de NRC van 26/8.